Muhabbet Kuşu Yumurtlatmak İçin Neler Yapılması Gerekir

Muhabbet kuşu çiftim ilk yıl hiç yumurtlamadı. İkisi de sağlıklıydı, kafes büyüktü, yem kabı hep doluydu; ama üreme kutusunun içine bile girmediler. Aylar sonra fark ettim ki sorun kuşlarda değil, benim onlara sunduğum "mevsim" duygusundaydı. Muhabbet kuşları takvime göre değil, çevrelerinden aldıkları sinyallere göre üremeye karar veriyor. Bu yazıda o sinyalleri tek tek nasıl kurduğumu, hangi seçeneklerin işe yarayıp hangilerinin boşa çıktığını anlatacağım.

Önce Sorunu Doğru Tanımlayalım

"Muhabbet kuşum yumurtlamıyor" cümlesinin altında genelde birkaç farklı durum saklı oluyor. Hangisiyle uğraştığınızı bilmezseniz yaptığınız her müdahale rastgele kalır:

• Çift gerçekten çift değil. İki dişi ya da iki erkek olabilir. Erkeklerin burun üstündeki etli kısmı (gaga bandı) olgunlukta koyu mavi, dişilerde kahverengi-bej ve pürüzlüdür. Alacalı (pied) hatlarda bu ayrım zorlaşır, emin olamıyorsanız kuş konusunda deneyimli bir veteriner bakabilir.
• Yaş uygun değil. Fiziksel olarak erken üreyebilseler de, dişinin en az bir yaşını doldurmuş olmasını beklemek hem yumurta kalitesi hem de dişinin sağlığı için çok daha güvenli. Genç dişilerde yumurta tıkanması riski belirgin şekilde yüksek.
• Ortam "üreme zamanı" demiyor. Kısa ışık süresi, kuru hava, tek tip yem, uygun olmayan yuva. En sık karşılaştığım tablo bu.
• Çift birbirini sevmemiş. Muhabbet kuşları eş seçer. Zorla eşleştirmek çoğu zaman sonuç vermez.

Uyum var mı, nasıl anlarım?

Benim ölçütüm basit: birbirini besliyorlar mı? Erkek dişinin gagasına yem aktarıyor, dişinin kafasını tımarlıyor, ikisi tünekte omuz omuza uyuyorsa yolun yarısı tamam. Kavga, kovalama, ayrı tüneklerde uyuma varsa yuva kutusu takmanın anlamı yok.

Ortamı Kurmak: Dört Sinyal

1. Işık. Günde 12-14 saat aydınlık, gerisi karanlık. Kışın odaya doğal ışık az giriyorsa akşam saatlerinde oda lambasını açık tutup akşam belirli bir saatte kafesin üstüne örtü atarak bunu düzenli hâle getirdim. Düzenlilik, sürenin kendisi kadar önemli.
2. Yuva kutusu. Ahşap, yaklaşık 15x15x20 cm, giriş deliği 4-5 cm, tabanında hafif çukur olan tipi tercih ediyorum. Çukur, yumurtaların köşelere dağılmasını engelliyor. İçine talaş doldurmuyorum; ince bir kavak talaşı serpmek yeterli, dişi kendi düzenini kuruyor.
3. Kalsiyum ve mineral. Kafeste sürekli erişilebilir bir mürekkep balığı kemiği (kalsiyum kemiği) ve grit bulunmalı. Yumurtlama döneminde dişinin kalsiyum ihtiyacı ciddi biçimde artıyor; eksikliği yumurta kabuğunun yumuşak çıkmasına ve tıkanmaya yol açıyor.
4. Sakinlik ve nem. Kafesi geçiş yolundan, televizyon karşısından, mutfaktan uzağa aldım. Sık sık yuva kutusunu açıp bakmak dişiyi yuvadan soğutuyor. Kuru ortamda kabuk sertleşip yavrunun çıkışı zorlaşabildiği için hafta boyunca duş fırsatı sunuyorum, banyo suyunu kafese koyuyorum.

Beslenmede Seçenekleri Karşılaştırma

Üreme dönemi beslenmesinde denediğim yaklaşımlar ve gözlemim şöyle:

Yeşilliklerde ölçülü davranıyorum: semizotu, marul, roka, kişniş yıkanıp süzülerek, günaşırı, az miktarda. Avokado, çikolata, tuzlu-baharatlı hiçbir şey yok. Ispanağı da kalsiyum emilimini etkilediği için üreme döneminde geri plana atıyorum.

Yumurta Geldikten Sonra

Muhabbet kuşu yumurta sürecinde dişi genelde günaşırı bir yumurta bırakır ve toplamda 4-6 tane olur. Kuluçka yaklaşık 18 gün sürer, dolayısıyla yavrular sırayla çıkar; kutuda hem tüylenmiş hem yeni çıkmış yavru görmek normaldir. Bu dönemde yaptığım tek müdahale, kutuyu haftada bir kez, kısa süre için kontrol etmek: kırık yumurta, ıslanan talaş, gelişmeyen yavru varsa görmek gerekiyor.

Yumurtaların hepsi tutmayabilir. Ben ilk denemede altı yumurtadan üç yavru aldım ve bunun normal olduğunu öğrenmek beni gereksiz endişeden kurtardı.